9.1. Mali Yükümlülük Döneminin Başlangıcı: 1 Ocak 2026

Avrupa Birliği’nin Yeşil Mutabakat politikaları kapsamında hayata geçirdiği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM – CBAM), Türk ihracatçıları açısından “bildirim” döneminden “mali yükümlülük” dönemine geçişi ifade etmektedir.
1 Ekim 2023 – 31 Aralık 2025 tarihleri arasında uygulanan geçiş sürecinde yalnızca emisyon raporlaması yapılmış, herhangi bir finansal yükümlülük doğmamıştır. Ancak bu geçiş dönemi sona ermiş olup, 1 Ocak 2026 itibarıyla SKDM kapsamında mali yükümlülükler resmen başlamaktadır.

9.2. Sektörel Etkiler ve Karbon Maliyetleri

2026 yılından itibaren, Avrupa Birliği ülkelerine ihracat yapan firmalar; başta demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen olmak üzere SKDM kapsamındaki ürünlerin üretim sürecinde oluşan gömülü karbon emisyonları için mali bir bedelle karşılaşacaktır. Bu bedel, AB tarafında CBAM sertifikası satın alınması yoluyla tahsil edilecektir.

Teknik olarak sertifika yükümlülüğü AB’deki ithalatçıya ait olmakla birlikte, ihracatçı firmaların doğru ve doğrulanabilir emisyon verilerini sunmaları zorunludur. Bu nedenle SKDM, fiilen Türk ihracatçılar üzerinde doğrudan maliyet ve rekabet baskısı yaratmaktadır.

Karbon Fiyatlandırmasında Mahsuplaşma İhtimali

Türkiye’nin ulusal bir Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kurması ve üretim aşamasında karbon fiyatlandırmasını devreye alması halinde, ödenen karbon bedellerinin AB sınırında uygulanacak SKDM yükümlülüğünden mahsup edilmesi teorik olarak mümkün olabilecektir. Bu çerçevede 2026 yılı, Türkiye’nin kendi karbon piyasasını oluşturması ve işletmesi açısından kritik bir eşik niteliği taşımaktadır.

İhracat Stratejisine Etkisi

Karbon yoğun üretim yapan firmalar açısından SKDM, önemli bir stratejik karar noktasını beraberinde getirmektedir. Firmalar, AB pazarındaki rekabet güçlerini koruyabilmek için ya üretim süreçlerini dekarbonize etmek suretiyle emisyonlarını azaltacak ya da artan karbon maliyetlerini satış fiyatlarına yansıtmak durumunda kalacaktır.